Thuật Ngữ Xây Dựng: Giải Thích Các Khái Niệm Thường Gặp

Thuật ngữ xây dựng là những khái niệm chuyên môn mà chủ nhà thường gặp khi làm việc với kiến trúc sư, kỹ sư hoặc đội thi công. Không hiểu rõ các thuật ngữ này dễ dẫn đến hiểu lầm trong quá trình trao đổi. Đôi khi điều này còn ảnh hưởng đến quyết định đầu tư. Bài viết này tổng hợp các thuật ngữ thường gặp nhất, chia theo từng nhóm chủ đề để dễ tra cứu.

Bảng tra cứu nhanh

Nếu chỉ cần tra nhanh một thuật ngữ, bạn có thể xem bảng dưới đây trước khi đọc phần giải thích chi tiết ở các mục tiếp theo.

Thuật ngữ về kết cấu chịu lực

Nhóm thuật ngữ này xuất hiện nhiều nhất khi bàn về độ an toàn và tuổi thọ công trình.

Móng

Móng là kết cấu tiếp xúc trực tiếp với nền đất. Nó có nhiệm vụ truyền tải trọng xuống nền đất. Đặc điểm nền đất sẽ quyết định loại móng phù hợp cho từng công trình.

Dầm

Dầm là cấu kiện nằm ngang, chịu lực uốn và truyền tải trọng từ sàn xuống cột. Với công trình có khẩu độ lớn như nhà xưởng, dầm thường cần tiết diện lớn hơn nhiều. Điều này khác hẳn so với nhà ở dân dụng thông thường.

Cột

Cột là cấu kiện chịu lực nén thẳng đứng. Nó truyền tải trọng từ dầm và sàn xuống móng.

Tải trọng

Tải trọng là toàn bộ lực mà công trình phải tiếp nhận trong quá trình sử dụng. Có hai loại chính: tải trọng tĩnh (trọng lượng bản thân công trình) và tải trọng động (gió, người sử dụng, thiết bị máy móc).

Khẩu độ

Khẩu độ là khoảng cách giữa hai điểm tựa liền kề của dầm hoặc kết cấu mái. Thuật ngữ này được nhắc đến nhiều khi thiết kế nhà xưởng Đà Nẵng, vì loại công trình này cần không gian rộng, ít cột giữa.

Thuật ngữ về pháp lý xây dựng

Nhóm thuật ngữ này quyết định công trình có được phép thi công và đưa vào sử dụng hợp pháp hay không.

Giấy phép xây dựng

Đây là văn bản pháp lý do cơ quan quản lý xây dựng cấp. Nó cho phép chủ đầu tư khởi công công trình theo đúng quy mô đã duyệt. Với các công trình có mục đích kinh doanh như khách sạn hay nhà xưởng, hồ sơ xin phép thường phức tạp hơn nhà ở thông thường.

Nghiệm thu

Đây là quá trình kiểm tra và xác nhận công trình đã hoàn thành đúng thiết kế. Chỉ khi đó công trình mới đủ điều kiện đưa vào sử dụng. Có nhiều loại nghiệm thu khác nhau: nghiệm thu từng giai đoạn, nghiệm thu hoàn công, và nghiệm thu PCCC nếu công trình thuộc diện bắt buộc.

Hồ sơ hoàn công

Đây là bộ tài liệu ghi lại toàn bộ quá trình thi công thực tế. Tài liệu này dùng để đối chiếu với bản vẽ thiết kế ban đầu. Nó cũng làm căn cứ cấp các giấy tờ liên quan sau này.

Chứng chỉ năng lực xây dựng

Đây là văn bản xác nhận một đơn vị đủ điều kiện chuyên môn. Điều kiện này áp dụng cho việc thiết kế, thi công hoặc giám sát công trình. Chứng chỉ được phân theo hạng từ 1 đến 3, tùy quy mô công trình được phép đảm nhận.

Thuật ngữ về thiết kế và công năng

Nhóm thuật ngữ này thường gặp nhất trong giai đoạn đầu, khi chủ đầu tư làm việc với kiến trúc sư.

Công năng

Công năng là cách bố trí không gian sử dụng bên trong công trình. Cách bố trí này cần phù hợp với nhu cầu sinh hoạt hoặc kinh doanh thực tế. Công năng của một căn hộ cho thuê sẽ khác hẳn công năng của một biệt thự nghỉ dưỡng, dù diện tích có thể tương đương.

Phối cảnh 3D

Đây là hình ảnh mô phỏng trực quan của công trình sau khi hoàn thiện. Nó giúp chủ đầu tư hình dung được không gian trước khi thi công thực tế.

Concept thiết kế

Đây là ý tưởng chủ đạo xuyên suốt một công trình. Ý tưởng này thể hiện qua phong cách kiến trúc, vật liệu và màu sắc sử dụng. Với các công trình như biệt thự hay spa, concept thường được đầu tư kỹ hơn để tạo dấu ấn riêng.

Tham khảo: Báo giá thiết kế Đà Nẵng 

Mặt bằng công năng

Đây là bản vẽ 2D thể hiện cách chia phòng, bố trí nội thất và luồng di chuyển trong công trình. Bước này thường được thực hiện ngay từ giai đoạn lên phương án.

Thuật ngữ về cải tạo công trình

Không phải công trình nào cũng xây mới hoàn toàn. Nhóm thuật ngữ này áp dụng cho các dự án sửa chữa, nâng cấp.

Cải tạo

Đây là việc thay đổi kết cấu, công năng hoặc diện mạo của công trình đã có sẵn. Cách làm này khác với việc phá dỡ xây mới toàn bộ. Cải tạo nhà thường được lựa chọn khi công trình cũ còn kết cấu tốt. Tuy nhiên công năng đã lỗi thời hoặc không còn phù hợp nhu cầu sử dụng.

Tham khảo: Cải tạo nhà cũ Đà Nẵng

Gia cố kết cấu

Đây là biện pháp tăng cường khả năng chịu lực cho các cấu kiện cũ. Biện pháp này thường áp dụng khi công trình được cải tạo để tăng thêm tầng, hoặc thay đổi công năng sang loại hình chịu tải nặng hơn.

Cải tạo công năng

Đây là việc chuyển đổi mục đích sử dụng của một không gian. Ví dụ như chuyển nhà ở thành văn phòng, hoặc tầng trệt nhà phố thành mặt bằng kinh doanh.

Thuật ngữ về thi công và hoàn thiện

Nhóm thuật ngữ này thường gặp khi công trình đã bước vào giai đoạn thi công thực tế.

Thi công phần thô

Đây là giai đoạn xây dựng khung kết cấu chính: móng, cột, dầm, sàn, tường bao. Giai đoạn này chưa bao gồm hoàn thiện nội thất.

Tham khảo: Báo giá thi công phần thô Đà Nẵng

Thi công hoàn thiện

Đây là giai đoạn sau phần thô. Nó bao gồm sơn nước, lát gạch, lắp đặt thiết bị điện nước, nội thất. Với các công trình dịch vụ như spa, giai đoạn hoàn thiện thường quyết định phần lớn trải nghiệm của khách hàng.

Nhật ký thi công

Đây là tài liệu ghi chép hằng ngày về tiến độ, vật tư sử dụng và các vấn đề phát sinh tại công trường. Tài liệu này giúp chủ đầu tư theo dõi và đối chiếu khi cần.

Giám sát thi công

Đây là việc theo dõi, kiểm tra công trình trong suốt quá trình xây dựng. Mục tiêu là đảm bảo đúng bản vẽ, đúng chất lượng vật liệu và đúng tiến độ đã cam kết.

Thuật ngữ về chi phí xây dựng

Nhóm thuật ngữ này giúp chủ đầu tư đọc hiểu báo giá và kiểm soát ngân sách.

Dự toán xây dựng

Đây là bảng tính chi tiết chi phí dự kiến cho toàn bộ công trình. Bảng tính này dựa trên khối lượng vật tư, nhân công và đơn giá thị trường tại thời điểm lập.

Đơn giá thi công

Đây là mức giá tính trên mỗi mét vuông xây dựng. Mức giá này thường khác nhau tùy loại công trình. Đơn giá thi công một nhà phố thông thường sẽ thấp hơn công trình khác. Biệt thự hay khách sạn có nhiều chi tiết kiến trúc phức tạp hơn nên đơn giá cũng cao hơn.

Chi phí phát sinh

Đây là những khoản chưa nằm trong ngân sách dự kiến. Khoản chi này thường xuất hiện khi thay đổi thiết kế giữa chừng, hoặc gặp điều kiện thi công thực tế khác với khảo sát.

Nhà cao tầng đa chức năng

Đây là loại hình công trình kết hợp nhiều mục đích sử dụng trong cùng một tòa nhà. Ví dụ tầng trệt kinh doanh, các tầng trên là văn phòng hoặc căn hộ. Đây là xu hướng phổ biến tại các đô thị có quỹ đất hạn chế.

Kết luận

Nắm được các thuật ngữ xây dựng cơ bản giúp chủ đầu tư trao đổi hiệu quả hơn với đơn vị thiết kế và thi công. Đồng thời, điều này giúp tránh được nhiều hiểu lầm không đáng có trong quá trình triển khai. Mỗi loại công trình đều có thuật ngữ xây dựng và tiêu chuẩn kỹ thuật riêng cần lưu ý. Điều này đúng dù đó là nhà phố, căn hộ, biệt thự, nhà xưởng hay khách sạn. Nếu bạn đang tìm hiểu để chuẩn bị cho một dự án cụ thể, đội ngũ AFTA có thể tư vấn chi tiết hơn. Chúng tôi sẽ tư vấn theo đúng loại hình công trình bạn quan tâm.

Thông tin liên hệ:

• Website: aftavietnam.com.vn
• Địa chỉ: 626 Núi Thành, Phường Hòa Cường, TP Đà Nẵng. 
• Facebook: AFTA – Thiết Kế và Thi Công 
• SĐT:  0935 29 51 61 – 02363 62 46 98 – 0906 47 80 47 
• Email: aftavietnam@gmail.com