Thi công vách tầng hầm là quá trình tạo hệ vách bê tông cốt thép cho phần ngầm theo hồ sơ thiết kế. Vách phải đúng tim trục, kích thước và cao độ. Cấu tạo thép cũng phải khớp với móng, sàn và các cấu kiện liên quan.
Phần khó không nằm ở việc dựng thép hay đổ bê tông. Nhiều sai sót đã bắt đầu từ trước đó, khi hồ sơ chưa được rà kỹ hoặc chi tiết thi công chưa được chốt. Vì vậy, thi công vách tầng hầm cần được kiểm soát từ bản vẽ đến hiện trường, thay vì chỉ tập trung ở lúc đổ bê tông.
Cấu tạo vách tầng hầm và vai trò trong hệ kết cấu
Vách tầng hầm thường là kết cấu bê tông cốt thép có nhiệm vụ giữ ổn định và tạo ranh giới cho không gian ngầm. Chiều dày vách, cốt thép và các vị trí liên kết được xác định theo hồ sơ kết cấu. Điều kiện đất và nước ngầm cũng có thể ảnh hưởng đến giải pháp được lựa chọn.
Ngay từ hồ sơ, cần xác định rõ chiều dày vách, lớp bê tông bảo vệ, thép neo và thép chờ. Các vị trí giao với móng, dầm và sàn cũng phải có cấu tạo cụ thể. Đây là phần liên quan trực tiếp đến thiết kế kết cấu công trình, nên không nên tự điều chỉnh tại công trường khi chưa có cơ sở kỹ thuật.
| Thành phần | Nội dung cần kiểm soát |
|---|---|
| Hình học | Tim trục, chiều dày, chiều cao, cao độ |
| Cốt thép | Loại thép, mật độ bố trí, bước thép và cách nối |
| Liên kết | Thép chờ, thép neo, liên kết với sàn và móng |
| Kín nước | Chân vách, mạch ngừng, khe nối, lỗ xuyên vách |
Vách tầng hầm và tường vây khác nhau thế nào?
Tường vây thường được thi công để giữ thành hố đào và hạn chế chuyển vị đất. Vách tầng hầm lại là bộ phận kết cấu của công trình sau khi không gian ngầm được hình thành. Hai hệ này có thể liên quan chặt chẽ nhưng không nên xem là cùng một cấu kiện.
Nếu công trình dùng tường vây, trình tự đào đất và thi công kết cấu phải được tính cùng nhau. Cách bố trí panel, xử lý mạch nối và kiểm soát biến dạng đều có thể ảnh hưởng đến phần việc phía trong. Các nội dung này gắn với thi công tường vây, nhất là ở khu đất có nước ngầm hoặc sát công trình hiện hữu.
Vách tầng hầm liên kết với móng và sàn ra sao?
Vách không làm việc tách rời khỏi hệ kết cấu phía dưới. Lực từ vách được truyền vào móng và các sàn theo thiết kế. Ngược lại, hệ sàn cũng góp phần giữ ổn định cho vách trong quá trình công trình làm việc.
Vì vậy, thép chờ, thép neo và cao độ liên kết phải được kiểm tra trước khi đóng cốp pha. Nếu hồ sơ có điều chỉnh, các bản vẽ móng, sàn và vách cũng cần được rà lại đồng thời. Đây là lúc việc thẩm tra thiết kế có thể giúp phát hiện những điểm chưa thống nhất trước khi đưa ra hiện trường.
Chuẩn bị trước khi thi công vách tầng hầm
Một phương án thi công vách tầng hầm không nên bắt đầu bằng việc đưa thép vào vị trí. Trước đó, hồ sơ kết cấu, điều kiện hố đào và trình tự thi công phải được đối chiếu. Mục tiêu là phát hiện điểm vướng khi việc sửa đổi vẫn còn đơn giản.
Rà hồ sơ và xác định các vị trí liên kết
Trước khi lắp dựng, cần kiểm tra tim trục, cao độ và kích thước từng đoạn vách. Các vị trí giao với sàn, dầm, móng cũng phải được đánh dấu rõ. Những chi tiết như thép chờ, thép neo, lỗ mở và ống xuyên vách không nên chờ đến lúc thi công mới xác định.
Danh mục kiểm tra cơ bản gồm:
- Tim trục và kích thước vách.
- Cao độ chân và đỉnh vách.
- Cấu tạo thép đứng, thép ngang.
- Thép neo và thép chờ.
- Lớp bê tông bảo vệ.
- Vị trí tiếp giáp và các điểm cần xử lý kín nước.
- Lỗ mở và ống xuyên vách.
- Điều kiện lắp dựng cốp pha và cấp bê tông.
Kiểm tra hố đào, đất và nước ngầm
Điều kiện địa chất có thể thay đổi cách tổ chức phần ngầm. Đặc điểm lớp đất, mực nước và công trình xung quanh đều cần được xem xét. Khảo sát địa chất vì thế không chỉ phục vụ thiết kế móng mà còn cung cấp dữ liệu cho việc lựa chọn biện pháp thi công.
Nếu khu đất nằm sát nhà hiện hữu, yêu cầu kiểm soát chuyển vị càng đáng lưu ý. Mặt bằng chật cũng ảnh hưởng đến vị trí máy móc, đường vận chuyển và khu vực lắp dựng. Những yếu tố này nên được chốt trước khi triển khai, tránh đổi biện pháp giữa chừng.
Chốt trình tự thi công và mạch ngừng
Bottom-Up và Top-Down có cách tổ chức phần ngầm khác nhau. Bottom-Up thi công kết cấu sau khi hoàn tất công tác đào phù hợp. Top-Down lại kết hợp đào đất với việc triển khai các sàn theo từng giai đoạn.
Vì thế, biện pháp thi công phần ngầm phải được xem cùng với điều kiện mặt bằng, hệ giữ đất và thiết bị. Mạch ngừng cũng cần được xác định từ trước, bởi vị trí này liên quan trực tiếp đến khả năng liên kết và chống thấm của vách.
Quy trình thi công vách tầng hầm tại hiện trường
Quy trình thường gồm bốn nhóm công việc chính: dựng cốt thép, lắp cốp pha, đổ bê tông và bảo dưỡng. Mỗi bước đều có điểm phải kiểm tra trước khi chuyển sang bước sau. Chỉ cần bỏ qua một chi tiết nhỏ, lỗi có thể xuất hiện rõ hơn ở công đoạn tiếp theo.
Bố trí cốt thép khi thi công vách tầng hầm
Cốt thép được lắp theo đúng đường kính, số lượng và khoảng cách trên bản vẽ. Thép đứng phải được giữ ổn định trong suốt quá trình lắp dựng. Thép ngang cũng cần đúng cao độ và vị trí.
Các vị trí nối và neo cần được kiểm tra riêng. Đây thường là nơi dễ phát sinh sai khác khi thi công thực tế. Trước khi đóng cốp pha, cần kiểm tra lại nghiệm thu cốt thép theo từng nhóm tiêu chí.
Đặc biệt, lớp bê tông bảo vệ phải được duy trì ổn định. Con kê phải đặt đúng vị trí và đủ khả năng giữ thép. Nếu thép bị xô lệch khi lắp cốp pha, lớp bảo vệ thực tế có thể không còn đúng như hồ sơ.
Lắp cốp pha vách và kiểm tra kích thước
Cốp pha phải đủ cứng để giữ nguyên hình dạng khi đổ bê tông. Hệ chống và giằng phải phù hợp với chiều cao vách và áp lực bê tông tươi. Các khe nối cũng cần được xử lý để hạn chế mất vữa.
| Hạng mục | Nội dung kiểm tra |
|---|---|
| Tim vách | Đúng vị trí thiết kế |
| Chiều dày | Đúng kích thước hồ sơ |
| Cao độ | Đúng chân và đỉnh vách |
| Độ thẳng đứng | Không nghiêng, lệch trục |
| Hệ chống | Đủ ổn định |
| Khe nối | Hạn chế rò vữa |
| Chi tiết chôn sẵn | Đúng vị trí |
Không nên kiểm tra cốp pha tách khỏi phần thép bên trong. Một vách có thể đúng kích thước nhưng vẫn gặp lỗi ở ống xuyên, hộp kỹ thuật hoặc thép chờ. Vì vậy, lắp đặt cốt thép và cốp pha cần được kiểm tra như một chuỗi công việc liên tục.
Đổ bê tông vách tầng hầm
Bê tông phải phù hợp với yêu cầu thiết kế và điều kiện cấp tại công trường. Khi đổ, cần kiểm soát tốc độ cấp và vị trí đổ. Máy đầm cũng phải tiếp cận được các vùng có mật độ thép cao.
Với vách cao, việc đổ theo trình tự ổn định giúp hạn chế phân tầng. Người phụ trách hiện trường phải theo dõi cả bê tông và cốp pha trong lúc khối đổ diễn ra. Không nên chỉ kiểm tra chất lượng bê tông sau khi đã đổ xong.
Trong lúc đổ bê tông, cần chú ý các biểu hiện sau:
- Cốp pha bắt đầu phình hoặc dịch chuyển.
- Vữa chảy mạnh qua khe nối.
- Bê tông khó xuống vùng thép dày.
- Máy đầm không tiếp cận được một số vị trí.
- Bề mặt có biểu hiện phân tầng bất thường.
Bảo dưỡng và kiểm tra sau khi tháo cốp pha
Sau khi hoàn tất việc đổ, bê tông cần được chăm sóc đúng yêu cầu kỹ thuật. Việc giữ ẩm phải được duy trì để hạn chế hiện tượng khô mặt quá sớm. Thời gian và phương pháp bảo dưỡng phải phù hợp với yêu cầu kỹ thuật của công trình.
Khi tháo cốp pha, cần kiểm tra ngay hình học và bề mặt vách. Những vị trí rỗ, tổ ong hoặc lệch kích thước phải được ghi nhận rõ. Nếu có khuyết tật, việc xử lý nên dựa trên nguyên nhân thay vì chỉ trám bề mặt.
Đối với phần ngầm, bảo dưỡng bê tông còn liên quan đến nguy cơ nứt và thấm về sau. Tháo cốp pha xong không có nghĩa là công tác kiểm soát đã kết thúc.
Chống thấm vách tầng hầm bắt đầu từ đâu?
Nước có thể xâm nhập qua nhiều vị trí trên vách. Điểm thường gặp là chân vách, mạch ngừng, khe nối và lỗ xuyên. Vì vậy, chống thấm vách tầng hầm phải được tính từ cấu tạo kết cấu, không nên chờ đến khi hoàn thiện mới xử lý.
Xử lý vùng giao giữa vách tầng hầm với sàn
Chân vách là nơi kết cấu đứng gặp móng hoặc sàn. Đây cũng là vị trí có mạch tiếp giáp và dễ hình thành đường thấm nếu xử lý không đúng. Cấu tạo chống thấm phải được xác định trước khi đổ.
Bề mặt tiếp giáp cần được chuẩn bị theo yêu cầu kỹ thuật. Các chi tiết waterstop hoặc giải pháp tương ứng phải đúng vị trí và đủ ổn định. Nếu để vật tư lệch trong lúc đổ, hiệu quả của cả chi tiết có thể bị ảnh hưởng.
Mạch ngừng trong thi công vách tầng hầm
Mạch ngừng cần được xác định theo trình tự đổ thực tế. Không nên tùy tiện đổi vị trí vì lý do thuận tiện cho nhân công. Việc thay đổi có thể làm phát sinh thêm mối nối và tăng rủi ro thấm.
Trước khi đổ phần tiếp theo, bề mặt bê tông cũ phải được xử lý theo yêu cầu kỹ thuật. Vật liệu yếu, bụi bẩn và phần bám dính kém cần được loại bỏ. Mạch ngừng càng được chuẩn bị kỹ, việc kiểm soát thấm về sau càng thuận lợi.
Lỗ xuyên vách và chi tiết chôn sẵn
Ống kỹ thuật và các chi tiết xuyên vách nên được xác định từ hồ sơ. Vị trí cần được cố định trước khi đổ bê tông. Điều này giúp hạn chế việc khoan cắt kết cấu sau khi vách đã hoàn thiện.
Không nên xem việc khoan bổ sung là một cách xử lý thông thường. Với vách tầng hầm, mỗi lỗ xuyên đều tạo thêm một vị trí cần kiểm soát kín nước. Chuẩn bị đúng từ đầu sẽ giảm đáng kể nguy cơ phải sửa chữa sau này.
Lỗi khi thi công vách tầng hầm dễ gặp
Vách nghiêng, phình hoặc sai kích thước
Vách bị nghiêng, phình hoặc lệch kích thước thường liên quan đến khâu định vị và hệ cốp pha. Khi giằng chống không đủ ổn định, áp lực của bê tông tươi có thể làm mặt vách xê dịch. Phát hiện sai lệch trước lúc đổ sẽ thuận lợi hơn cho việc điều chỉnh.
Tim trục, chiều dày và độ thẳng đứng cần được kiểm tra ngay trước khi đổ bê tông. Không nên chờ đến lúc tháo cốp pha mới phát hiện vách bị lệch. Một sai số ở chân vách cũng có thể kéo theo khó khăn khi lắp các cấu kiện phía trên.
Bê tông rỗ, tổ ong hoặc thiếu đặc chắc
Rỗ và tổ ong thường dễ nhận thấy tại góc vách hoặc những vùng cốt thép bố trí dày. Tình trạng này có thể liên quan đến cách cấp bê tông, đầm hoặc khả năng bê tông điền đầy tiết diện. Mức độ khuyết tật cần được xem xét trước khi chọn cách xử lý.
Không nên chỉ trám kín bề mặt ngay khi phát hiện. Cần kiểm tra phạm vi khuyết tật để biết bê tông bị ảnh hưởng đến đâu. Với vách tầng hầm, vị trí rỗ hoặc tổ ong còn cần được xem xét về nguy cơ thấm nước.
Nứt và thấm cần được phân tích riêng
Vết nứt trên vách có thể liên quan đến co ngót, bảo dưỡng hoặc chuyển vị của kết cấu. Vị trí mạch ngừng và các điểm liên kết cũng cần được xem xét khi xác định nguyên nhân. Vì vậy, không nên xử lý mọi vết nứt theo cùng một cách.
Khi vách xuất hiện thấm, trước hết cần xác định nước đi vào từ vị trí nào. Chân vách, mạch ngừng và lỗ xuyên đều có đặc điểm riêng nên cách xử lý cũng không giống nhau. Xác định đúng điểm thấm sẽ giúp việc sửa chữa sát với nguyên nhân hơn.
Chi phí thi công vách tầng hầm phụ thuộc vào đâu?
Chi phí thi công vách tầng hầm không chỉ phụ thuộc vào chiều dài vách. Chiều dày, chiều cao, mật độ thép và hình dạng mặt bằng đều làm thay đổi khối lượng. Điều kiện hố đào và phương án tổ chức phần ngầm cũng tác động đến nhân công, thiết bị và thời gian.
| Yếu tố | Tác động đến chi phí |
|---|---|
| Chiều dày vách | Tăng khối lượng bê tông và cốp pha |
| Cốt thép | Mật độ càng cao, công lắp dựng càng lớn |
| Chiều cao vách | Tăng yêu cầu cốp pha và tổ chức đổ |
| Hình dạng mặt bằng | Nhiều góc, đoạn gãy sẽ khó thi công hơn |
| Mạch ngừng | Tăng yêu cầu xử lý và chống thấm |
| Lỗ xuyên vách | Tăng chi tiết chôn sẵn và kiểm soát |
| Điều kiện hố đào | Có thể phát sinh thêm chi phí máy móc và nhân công |
| Biện pháp phần ngầm | Ảnh hưởng đến trình tự và nguồn lực thi công |
Khi lập dự toán, nên tách riêng bê tông, cốt thép, cốp pha và chống thấm. Cách bóc này giúp nhìn rõ khoản nào đang làm tổng chi phí tăng. Khi cần đối chiếu mặt bằng giá chung, có thể tham khảo báo giá thi công phần thô Đà Nẵng rồi điều chỉnh theo khối lượng thực tế.
Kiểm tra năng lực nhà thầu cho phần ngầm
Với công trình có tầng hầm, giá chào thầu chỉ là một phần của bài toán. Nhà thầu còn phải có khả năng tổ chức hố đào, kết cấu và các công việc liên quan đến nước ngầm. Năng lực phần ngầm cần được xem xét riêng, thay vì suy ra từ kinh nghiệm nhà ở thông thường.
Chủ đầu tư có thể kiểm tra:
- Biện pháp thi công phần ngầm.
- Kinh nghiệm xử lý hố đào và nước ngầm.
- Khả năng tổ chức cốt thép, cốp pha và bê tông.
- Các nội dung cần xác nhận trước khi đổ bê tông.
- Thiết bị và nhân sự kỹ thuật tại công trường.
- Cách xử lý mạch ngừng và chi tiết chống thấm.
- Cách ghi nhận và kiểm soát công việc tại công trường.
- Khả năng kiểm soát sai lệch trong suốt quá trình.
Với công trình có nhiều tầng, kinh nghiệm thi công nhà cao tầng Đà Nẵng có thể là một căn cứ tham khảo về năng lực tổ chức kết cấu. Tuy vậy, vẫn cần hỏi rõ kinh nghiệm thực tế với tầng hầm, hố đào và phần ngầm của nhà thầu.
Kết luận
Thi công vách tầng hầm không chỉ là dựng thép, đóng cốp pha rồi đổ bê tông. Chất lượng vách đã được quyết định một phần từ hồ sơ, trình tự thi công và cách xử lý các vị trí liên kết.
Khi tim trục, cốt thép, cốp pha, mạch ngừng và chi tiết xuyên vách được kiểm soát đúng thời điểm, nhiều lỗi sẽ được ngăn từ trước khi chúng xuất hiện. Đó cũng là cách giảm việc sửa chữa và giữ ổn định chất lượng phần ngầm trong suốt quá trình thi công.
Thông tin liên hệ:
- Website: aftavietnam.com.vn
- Địa chỉ: 626 Núi Thành, Phường Hòa Cường, TP Đà Nẵng.
- Facebook: AFTA – Thiết Kế và Thi Công
- SĐT: 0935 29 51 61 – 02363 62 46 98 – 0906 47 80 47
- Email: aftavietnam@gmail.com
